ለኢትዮጵያ ደህንነቱ የተጠበቀ፣ ጽኑና የሚታመን ሳይበር ምህዳር ሀገራዊ አቅጣጫ ያስቀምጣል።
ሰነዶችን ያስሱ
በዚህ ገጽ
የፖሊሲ ማብራሪያ
የኢትዮጵያ ሀገራዊ የሳይበር ደህንነት ፖሊሲ (2016/2024)
የፖሊሲውን ሀገራዊ አቅጣጫ፣ ሰባት የትኩረት መስኮችና የአፈጻጸም ማዕቀፍ በቀላል ቋንቋ የሚያብራራ መመሪያ።
ፖሊሲው ሰኔ 2016 ዓ.ም. የተዘጋጀ • የመጨረሻ ግምገማ ነሐሴ 7 ቀን 2018 ዓ.ም. (13 August 2026)
በ60 ሰከንድ ያንብቡ
ፖሊሲ እንጂ አዋጅ አይደለም። ከፖሊሲው ጋር መስማማት ብቻ የሕግ ተገዢነትን አያረጋግጥም።
የተጠቀሰው ወሰን የመንግሥት፣ የግልና መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማትን እና ዜጎችን ያካትታል።
ፖሊሲው ዋና ክትትልና ሀገራዊ ቅንጅትን ለኢመደአ ይሰጣል፤ አፈጻጸሙ ግን የጋራ ነው።
ዋና ነጥብ፦ ፖሊሲውን ለስትራቴጂና ቅድሚያ ይጠቀሙ፤ ለተወሰነ የሕግ ግዴታ ግን አዋጆችን፣ ደንቦችን፣ መመሪያዎችንና የዘርፍ ሕጎችን ያረጋግጡ።
ፖሊሲው ምንድን ነው?
ፖሊሲው ሀገራዊ የስትራቴጂ ሰነድ ነው። ሊፈቱ የሚገባቸውን ችግሮች፣ የሚፈለጉ ውጤቶችንና ሊሳተፉ የሚገባቸውን ተቋማት ይገልጻል። ምንጩ ሰኔ 2016 ዓ.ም. የተዘጋጀ ሲሆን የኢመደአ የኦፊሴላዊ ሰነድ ዝርዝር የተለየ የህትመት ቀን ያሳያል።
የፖሊሲ አቅጣጫ
ሀገራዊ ቅድሚያዎችን፣ መርሆችንና ስትራቴጂዎችን ያብራራል።
የሕግ ግዴታ
ከሚመለከተው አዋጅ፣ ደንብ፣ መመሪያ፣ ፈቃድ፣ ውል ወይም የዘርፍ መስፈርት ይመጣል።
ራዕይ፣ ተልዕኮና አምስት ዓላማዎች
የኢትዮጵያን ልማት የሚደግፍ በዓለም ደረጃ ተወዳዳሪና ጽኑ ሀገራዊ የሳይበር አቅም መገንባት።
ሀገራዊ ጥቅሞችን፣ መረጃንና ወሳኝ የመረጃ መሠረተ ልማትን የሚጠብቅ ራስን የቻለ አቅም ማዳበር።
ጽናትና ምላሽ
መከላከልን፣ መለየትን፣ ምላሽንና ማገገምን ማሻሻል።
መብትና እምነት
የግል መረጃን፣ ሰብዓዊ መብቶችንና ዴሞክራሲያዊ እሴቶችን መጠበቅ።
አጋርነት
በመንግሥት፣ በግል ዘርፍ፣ በትምህርትና በሌሎች ተዋናዮች መካከል ቅንጅትን ማጠናከር።
የአገር ውስጥ አቅም
ሀገራዊ ምርምርን፣ ቴክኖሎጂን፣ አገልግሎትንና ሙያዊ አቅምን ማሳደግ።
የሳይበር ባህል
ጥንቃቄንና የጋራ ኃላፊነትን የዕለት ተዕለት ልምድ ማድረግ።
ሰባቱ የትኩረት መስኮች
የፖሊሲው ሁለተኛ ክፍል የተግባር ማዕከል ነው። ድርጅቶች ስትራቴጂያቸውን ከሀገራዊ አቅጣጫ ጋር ለማዛመድ እነዚህን ሰባት መስኮች መጠቀም ይችላሉ።
01የፖሊሲ ገጽ 13–15
የሕግና የቁጥጥር ማዕቀፍ
ከሚቀያየሩ የሳይበር ስጋቶች ጋር የሚስማሙ ሕጎችን፣ ደረጃዎችንና የቁጥጥር ዘዴዎችን ማጠናከር።
02የፖሊሲ ገጽ 16–19
የሳይበር ደህንነት ግንዛቤ
በመንግሥት፣ በድርጅቶችና በሕዝብ ውስጥ ቀጣይነት ያለው ግንዛቤና ጥንቃቄ መገንባት።
03የፖሊሲ ገጽ 19–22
የአቅም ግንባታ
ለሀገራዊ የሳይበር ጽናት የሚያስፈልጉ ባለሙያዎችን፣ ተቋማትንና ትምህርትን ማጠናከር።
04የፖሊሲ ገጽ 22–26
ምርምርና ልማት
በሀገር ውስጥ ምርምር፣ ፈጠራና ቴክኖሎጂ ልማትን በማበረታታት ጥገኝነትን መቀነስ።
05የፖሊሲ ገጽ 26–30
ዲጂታል ማንነትና የግል መረጃ
ዲጂታል አገልግሎትና የመረጃ አጠቃቀም ሲስፋፋ ዲጂታል ማንነትንና የግል መረጃን መጠበቅ።
06የፖሊሲ ገጽ 30–34
ወሳኝ የመረጃ መሠረተ ልማት
መቋረጣቸው በሕዝብ ደህንነት ወይም በሀገራዊ ጥቅም ላይ ከባድ ጉዳት የሚያደርሱ ሥርዓቶችን መለየትና መጠበቅ።
07የፖሊሲ ገጽ 34–39
ሀገራዊና ዓለም አቀፍ ትብብር
በሀገር ውስጥ የመንግሥትና የግል ተዋናዮችን ማስተባበር እና ዓለም አቀፍ ትብብርን ማጠናከር።
አፈጻጸሙ እንዴት ተደራጅቷል?
ሦስተኛው ክፍል በአንድ ተቋም ብቻ የሚያልቅ ሥራ ሳይሆን የጋራ ሀገራዊ ፕሮግራምን ይገልጻል።
የኢመደአ ክትትል
ኢመደአ ፖሊሲውን ለማስተባበር፣ የአፈጻጸም ዕቅድ ለማዘጋጀትና ክትትልን ለመምራት ተቀምጧል።
ሀገራዊ ቅንጅት
ፖሊሲው ሀገራዊ የሳይበር ደህንነት ምክር ቤትንና የተለያዩ ተዋናዮችን የተቀናጀ ተሳትፎ ይጠቅሳል።
ዕቅድ፣ መለኪያና በጀት
ተሳታፊ አካላት አቅጣጫውን ወደ ዕቅድ፣ ኃላፊነት፣ መለኪያና በጀት እንዲቀይሩ ይጠበቃል።
ክትትልና ክለሳ
ማዕቀፉ ክትትልና ግምገማን ይጠይቃል፤ ፖሊሲውም በየአምስት ዓመቱ እንዲከለስ ይገልጻል።
ለድርጅት የሚጠቅም ማረጋገጫ
ይህ የስትራቴጂ መዛመድ ዝርዝር እንጂ የተገዢነት ውሳኔ አይደለም።
- ፕሮግራሙን ከሰባቱ መስኮች ጋር ያዛምዱእያንዳንዱ ዋና ተግባር የትኛውን መስክ እንደሚደግፍ ያሳዩ።
- ተጠያቂ ባለቤት ይሰይሙየአመራር፣ የትግበራና የማስረጃ ኃላፊነትን ይመድቡ።
- አጋሮችን ይለዩተቆጣጣሪዎችን፣ አቅራቢዎችን፣ የምርምርና የዘርፍ አጋሮችን ይመዝግቡ።
- የሚለኩ ውጤቶችን ይምረጡእንቅስቃሴን ብቻ ሳይሆን አቅምን፣ ሽፋንን፣ ምላሽንና የግንዛቤ ውጤትን ይከታተሉ።
- ፖሊሲን ከሕግ ይለዩተፈጻሚ ግዴታዎችንና የሚፈጥሯቸውን ምንጮች በተለየ መዝገብ ያስቀምጡ።
ኦፊሴላዊ ምንጮችና የቋንቋ ሁኔታ
National Cybersecurity Policy
54 ገጽ ያለውና ጽሑፉ ሊወጣ የሚችል PDF። ይህ ገጽ ያጠቃልለዋል፤ የኦፊሴላዊ ጽሑፍ ብሎክ አያትምም።
ከኢመደአ PDF ያውርዱሀገራዊ የሳይበር ደህንነት ፖሊሲ
የቀረበው ምንጭ 56 ገጽ ያለው PDF ነው። ቁምፊ በቁምፊ የሰው ማረጋገጫ ስላልተጠናቀቀ የTier A የአማርኛ ኦፊሴላዊ-ጽሑፍ ብሎክ አልታተመም።
የኢመደአ የፖሊሲ ዝርዝርየምንጭ ወሰን
የኢመደአ ዝርዝር ይህ ገጽ የሳይበር መላ ቀላል ማብራሪያ ነው፤ የፖሊሲው ኦፊሴላዊ ጽሑፍ አይደለም። በዚህ መመሪያ ላይ የኦፊሴላዊ-ጽሑፍ ብሎክ አልታተመም።
አሁን ተፈጻሚ ሊሆኑ የሚችሉ ሕጎችን ይመልከቱ።
ፖሊሲው አቅጣጫ ያስቀምጣል፤ የአሁኑ ሕግ መመሪያ ደግሞ ከድርጊትዎ ጋር ሊዛመዱ የሚችሉ ምንጮችን ያሳያል።
የአሁኑን ሕግ መመሪያ ይክፈቱ